مولا امیرالمؤمنین علی علیه السلام:
احتمِـلْ زلّـةَ وَلیِّـکَ لوقتِ وَثْبَةِ عَدُوِّکَ.
لغزش دوست خود را براى زمان یورش دشمنت تحمّل کن.
بحار الأنوار، ج 74، ص166
توفیق اکسیری است که برای طی مسیر بندگی به گفته بزرگان بهترین رفیق و یاور است!
اما چگونه به دست میآید؟!
بیان ارزشمند و نورانی مولا امیرالمؤمنین یکی از کلیدها و راهکارهای کسب آن را اینگونه بیان میدارد:
یا أیُّها النّاسُ، إنَّهُ مَنِ استَنصَح اللّهَ وُفِّقَ.
ای مردم، همانا بدون تردید هر کس خدا را خیرخواه خود داند، توفیق یابد.
فراز از خطبه 147 نهجالباغه شریف
خوب حالا معنای خیرخواه دانستن خدا که کلید کسب توفیق است چیست؟!
یعنی اگر به حسب ظاهر هم انسان در زندگی مبتلا به مصائب و مشکلاتی شد باز در دلش از خدایی که مدبّر اوست راضی باشد و هرگز در دلش از خدا به خاطر شرایطش گله و شکایتی نداشته باشد و بداند که این مصائب و مشکلات یا ریشه در گناهان خود دارد (که برای غالب امثال نگارنده اینگونه است) یا خداوند حکیم و رحیم به واسطه این مصیبت و مشکل خیر عظیمی را میخواهد به او برساند!
دوستی داشتم که میگفت فلانی ما نمیدانیم خداوند در پس امتحاناتش چه چیزهایی میخواهد به ما بدهد! اگر میدانستیم همه امتحانات را پاس میکردیم منتها به علت کمی صبر که ریشه در کمی یقین و نقص ایمانمان دارد اکثر امتحانات را خراب میکنیم!
و طبیعتاً در نقطه مقابل اگر انسان به علت مشکلات و مصائبش به خدا بدگمان شود و در دل نسبت به خدا شاکی باشد خود این میشود عامل زوال توفیق!
امام صادق علیه السلام:
وَ اقطَع عَمَّن یُنسِیک وَصلُهُ ذِکرِ اللّهِ و تَشغَلُکَ أُلفَتُهُ عَن طاعة اللّهِ. فَإنَّ ذلِک مِن أولیاءِ الشَّیطانِ و أعوانَهَ وَ لا یَحمِلنَکَ رُؤیَتُهُم إلی المُداهِنَةِ عِندَ الحَقِّ، فَإنَّ فی ذلِکَ خُسراناً عَظیماً نَعُوذُ باللّهِ.
پیوند خود را با کسی که همنشینی با او تو را از یاد خدا غافل میکند و الفت و انس با او تو را از طاعت خدا بازمیدارد قطع کن!
همانا چنین کسی از اولیای شیطان و از یاران و کمککاران اوست!
پس وقتی از کنار تو گذشت با او گرم نگیر! که همانا در این کار (گرم گرفتن و انس گرفتن با چنین کسی) زیان بزرگی نهفته است که از آن به خدا پناه میبریم!
مستدرک الوسائل، ج8، ص 352، ح 9640
البته باید توجه داشت که اینجا مقصود پرهیز از همدلی و انس قلبی در معاشرت با چنین کسانی است؛ وگرنه برخورد مناسب و محترمانه که در آن به حد ضرورت اکتفا شود و در عین حال بیزاری قلبی از رفتار آنان وجود داشته باشد، نه تنها این پیامد را ندارد بلکه از سیره خود معصومین علیهم السلام هم بوده است.
مولا امیرالمؤمنین علی علیه السلام:
کَیفَ یَجِدُ لَذَّةَ العِبادَةِ مَن لا یَصومُ عنِ الهَوى.
چگونه لذّت عبادت را بچشد کسی که از خوشیهای گناهآلود دست نمیکشد؟
غرر الحکم : 6985.
امام صادق علیه السلام:
حَسْبُ الْمُؤْمِنِ مِنَ اللَّهِ نُصْرَةً أَنْ یَرَى عَدُوَّهُ یَعْمَلُ بِمَعَاصِی اللَّهِ
مؤمن را همین یارى از خدا بس که به بیند دشمنش بگناه آلوده است.
خصال صدوق؛ ح 96
لایَجتَمِعُ الحَسَدُ وَ الایمانُ فی قَلبِ امْرِی.
حسد و ایمان (هرگز) در دل یک نفر با هم جمع نمیشوند.
مستدرک، ج ۱۲، ص۱۸